Rijeka — najveća hrvatska luka, grad Trsata, karnevala i Evropske prestonice kulture

Položaj

Rijeka leži u zapadnoj Hrvatskoj, na obali Kvarnerskog zaliva, 131 km jugozapadno od Zagreba. Od Trsta je udaljena 76 km, od Ljubljane 115 km, a od Beograda 550 km. Grad je na ušću reke Rječine, a sa tri strane okružen planinama: na zapadu je Učka (1.396 m), na severu i severoistoku Risnjak (1.528 m), a na istoku i jugoistoku Velika Kapela (1.533 m). Zbog toga se grad razvio duž uske priobalne trake.

Prema popisu iz 2021. godine Rijeka ima 107.964 stanovnika, a šira metropolitanska oblast 219.325. Hrvati čine 85% stanovništva.

Od Tarsatike do Vinodolskog zakonika

Prvi pomen potiče iz 1. veka, kada ga Plinije Stariji pominje pod imenom Tarsatica. U vreme Avgusta Rimljani su je obnovili kao municipijum Flumen, na desnoj obali Rječine. Atila je 452. spalio grad. Hrvati su se naselili od 7. veka. Franci su 799. napali Trsat, a vojvoda Erik Furlanski, komandant njihove vojske, poginuo je u opsadi.

Građani Rijeke potpisali su 1288. Vinodolski zakonik, jedan od najstarijih zakonika u Evropi. Od 1300. do 1466. gradom je vladalo nekoliko plemićkih porodica, a 1466. prodat je Habzburgovcima. Pod habzburškom vlašću ostao je više od 450 godina, uz kratak period francuske vlasti od 1809. do 1813.

Pod Habzburgovcima

Mlečani su 1508. i 1509. pustošili grad u ratu Kambrejske lige, a car Maksimilijan I 1515. dodelio mu je naslov „najvernijeg grada” zbog žilavog otpora. Osmanske snage napadale su grad nekoliko puta, ali ga nikad nisu zauzele. Car Karlo VI proglasio je 1719. luku slobodnom lukom. Veliki zemljotres 28. novembra 1750. razorio je grad, pa je Marija Terezija 1753. odobrila obnovu kao „nove varoši”. Rijeka je tada iz malog srednjovekovnog grada pod zidinama postala veći trgovački i pomorski grad oko luke.

Po naređenju Marije Terezije 1779. grad je pripojen Kraljevini Ugarskoj i upravljan kao zaseban entitet iz Budimpešte, kao jedina međunarodna luka Mađarske. U vreme francuske vlasti dovršen je put Luiziana, najkraća veza sa unutrašnjošću. Do 1913–14. luka Fiume bila je deseta najprometnija luka u Evropi.

Dvadeseti vek

Od 1924. do 1943. Rijeka je pripadala Kraljevini Italiji, posle perioda kao Slobodna država Rijeka. Posle Drugog svetskog rata ušla je u sastav Jugoslavije, a od 1991. je u samostalnoj Hrvatskoj.

Jezik i kultura

Pored hrvatskog i italijanskog, u gradu se govori i fiumanski, poseban dijalekat venecijanskog jezika, kojim govori oko 20.000 ljudi. Nekada je bio glavni zajednički jezik višenacionalnog lučkog grada.

Karneval u Rijeci održava se svake godine pre posta, od kraja januara do početka marta. Osnovan je 1982. i najveći je karneval u Hrvatskoj. Poslednjih godina privlači oko 15.000 učesnika iz celog sveta u preko 200 karnevalskih grupa, a publika prelazi 100.000 ljudi. Rijeka je 2016. izabrana za Evropsku prestonicu kulture 2020.

Znamenitosti

Hrvatsko narodno pozorište Ivana pl. Zajca podiglo je bečko arhitektonsko udruženje Felner i Helmer, a svečano je otvoreno 1885. godine Verdijevom operom „Aida”. Plafon gledališta oslikali su Franc Mač i braća Klimt, a unutrašnjost je neobarokna, dok je fasada neorenesansna.

Na Trsatu, brdu iznad grada, nalazi se tvrđava iz 13. veka sa vidikom na dolinu Rječine, luku i Kvarnerski zaliv. U blizini je Svetište Majke Božje Trsatske, podignuto u kasnom srednjem veku na 135 metara nadmorske visine. Do svetišta vodi stepenište Petra Kružića sa 561 kamenim stepenikom, koje povezuje centar grada sa Trsatom. Katedrala u Rijeci podignuta je kao crkva jezuita na mestu srušene crkve Svetog Vida, zaštitnika grada. Prve evropske prototipove samohodnog torpeda stvorio je Đovani Lupis, penzionisani pomorski inženjer iz Rijeke. U bivšoj fabrici Torpedo sačuvana je lansirna rampa na kojoj je 1866. isprobano prvo torpedo.

Luka i saobraćaj

Luka Rijeka najveća je u Hrvatskoj. Prva zabeležena luka potiče iz 1281, a slobodna luka je od 1719. Autoput A6 povezuje Rijeku sa Zagrebom, a A7 sa Ljubljanom i Trstom. Pruga je povezuje sa Zagrebom, Trstom i Ljubljanom. Aerodrom Rijeka nalazi se na ostrvu Krk, preko Krčkog mosta, a autobuska linija do njega traje oko 45 minuta. Autobuska stanica povezuje Rijeku redovnim linijama sa velikim hrvatskim gradovima, ostrvima Cres, Lošinj, Krk, Rab i Pag, a postoje i međunarodne linije za Nemačku, Švajcarsku, Italiju, Bosnu i Hercegovinu i Srbiju.

Klima

Rijeka ima vlažnu suptropsku klimu, bez letnje suše, sa toplim letima i blagim kišovitim zimama. Planine koje se strmo dižu nekoliko kilometara od obale daju upečatljive razlike u klimi na maloj površini. Skijalište Platak udaljeno je oko 10 km od grada, a sneg je u gradu redak, obično tri dana godišnje. U toku godine ima oko 20 dana sa maksimumom od 30 °C ili više, a zimi su česti hladni vetrovi, bura.

Državni hidrometeorološki zavod meri u Rijeci godišnje 2.218 sati osunčavanja i 1.566 mm padavina. Od 1948. godine najviša temperatura zabeležena na lokalnoj stanici na 120 metara nadmorske visine bila je 40,0 °C, 19. jula 2007, a najniža −12,8 °C, 10. februara 1956. Mesečne vrednosti stanice nalaze se u vodiču Kvarner — vreme po mesecima, sezona gužve i dužina puta do mesta na zalivu.

Parking u Rijeci

Prema stranici Visit Rijeka, u gradu postoje parkirališta sa rampama na kojima se može parkirati bez vremenskog ograničenja: Delta, Srednja Delta i Školjić, koja rade radnim danima od 7:00 do 21:00 i subotom od 7:00 do 16:00, kao i Riva Boduli. Garažni objekti rade 24 sata dnevno. To su Zagrad, Zagrad B, Stari grad, Ciottina, garaža kod bazena Kantrida i garaža kod centra Zamet.

Parkiralištima upravlja i preduzeće Rijeka plus, čije cene i zone treba proveriti na njegovoj stranici. Kod kliničkih centara Rijeka i Sušak prvih 30 minuta je besplatno.

Put iz Srbije

Prema našim izmerenim rutama, od Beograda do Rijeke je 550 km, oko 6 sati vožnje, a iz Novog Sada 534 km, oko 6 sati. Po zvaničnoj statistici, mesec sa najviše noćenja u Primorsko-goranskoj županiji bio je avgust, 4,6 miliona noćenja, a sa najmanje januar, 101 hiljada noćenja. Šire o sezoni čitajte u vodiču Kada je gužva u Hrvatskoj — noćenja turista po mesecima u 2025. godini.

Polazak iz Beograda je u 23:00, a iz Novog Sada u 22:00. Prevoz iz Beograda do Rijeke košta 75 € u jednom smeru i 140 € povratno. Cenu prevoza iz Novog Sada do Rijeke potvrđujemo pri rezervaciji.

Šta još obići u blizini

Putovanje se lako povezuje sa susednim mestima: iz istih polazišta vozimo i do Prevoz putnika Beograd – Opatija, Kombi prevoz Novi Sad → Krk i Kombi prevoz Beograd → Crikvenica. Vodiči o tim mestima su Opatija — nekadašnje carsko lečilište, Vila Anđolina i dvanaest kilometara Lungomare šetališta, Grad Krk — jedan od najstarijih jadranskih gradova, sa Venerinim hramom, katedralom i Krčkim mostom i Crikvenica — grad iz pavlinskog manastira, na ušću Dubračine, sa Selcem i Vinodolom u zaleđu.

Sva odredišta u okolini Rijeke navedena su na stranici Kombi prevoz Beograd → Kvarner, a za polazak iz Novog Sada pogledajte Kombi prevoz putnika Novi Sad → Kvarner. Pregled svih hrvatskih odredišta nalazi se na stranici Kombi prevoz za Hrvatsku, a opšte informacije za celu zemlju u vodiču Putovanje u Hrvatsku iz Srbije — dokumenta, granica i šta sme da se prenese.

Kombi od vrata do vrata do Rijeke

Dolazimo po vas na dogovorenu adresu i vozimo vas direktno do cilja — bez presedanja i bez čekanja na stanici. Vozimo svakog dana, u oba smera — i polazak iz Srbije i povratak nazad su garantovani i ne otkazuju se sa naše strane, bez obzira na broj putnika. Prevoz se plaća direktno vozaču — nije potrebna akontacija niti plaćanje unapred. Ponudu za ovaj grad nalazite na stranama Minibus prevoz Beograd – Rijeka i Prevoz putnika Novi Sad – Rijeka.