Piran — stari grad bez automobila, Tartinijev trg, mletačka istorija i dvojezični natpisi

Dolazak i parking: stari grad je uglavnom bez automobila

Najvažnije praktično pitanje je pristup. Prema stranici Portorož.si, istorijsko jezgro Pirana uglavnom je zatvoreno za saobraćaj. Preporuka je da se vozilo ostavi u garaži odmah izvan centra, odakle električni minibus do Tartinijevog trga košta 1 evro.

Posetioci mogu da uđu u grad besplatno do 15 minuta, radi iskrcavanja putnika i prtljaga. Duže zadržavanje naplaćuje se prema tarifniku: 6 evra za svaki započeti sat od 1. marta do 31. oktobra, a 4 evra za sat od 1. novembra do 28. februara. Piran nema posebno parkiralište za turističke autobuse, koji putnike ostavljaju na stajalištu u Dantejevoj ulici. Cene i uslovi se menjaju, a ista stranica savetuje da se pre parkiranja provere na licu mesta.

Za putnika koji kombijem stiže do vrata smeštaja posledica je jednostavna: unapred treba proveriti da li se do smeštaja uopšte može doći kolima.

Gde se grad nalazi i kako se zove

Piran leži na vrhu poluostrva, a ka istoku se duž severne obale nalazi turističko naselje Fiesa. Promenada duž plaže povezuje ga sa gradom. Prema Vikipediji, ime najverovatnije potiče od grčke reči pyrrhos, „crven”, po crvenkastom fliš kamenju koje se u okolini često viđa. Neki istoričari ga vezuju za reč pyros, „vatra”, zbog drevnih svetionika.

Na obali su natpisi i nazivi često dvojezični. Italijanski oblik imena grada je Pirano, a u poglavlju o jeziku niže objašnjeno je zašto.

Istorija: od Rima do Venecije

Poluostrvo je uključeno u Rimsko carstvo 178. i 177. godine pre nove ere. Od 5. veka, kad je Rimsko carstvo slabilo, a krajem 6. veka stizali Avari i Sloveni, stanovništvo se povlačilo na lako odbranjiva mesta kao što su ostrva i poluostrva. Do 7. veka, pod vizantijskom vlašću, Piran je bio snažno utvrđen.

Od 1283. do 1797. grad je bio deo Mletačke republike, sa lokalnim plemićkim većem koje je pomagalo mletačkom predstavniku. U kasnom srednjem veku odbijeni su napadi neprijatelja, među njima i Đenove, kao i gusara. Kuga je 1558. ubila oko dve trećine stanovništva. Austrijskom carstvu grad je pripao 1797, a od 1806. do 1814. bio je ustupljen Napoleonovom carstvu. Kod Pirana je 22. februara 1812. vođena manja pomorska bitka između britanskog i francuskog broda.

Tartinijev trg

Središnji gradski trg nosi ime po Đuzepeu Tartiniju, violinisti i kompozitoru rođenom u Piranu. Spomenik mu je podignut 1892, na dvestogodišnjicu rođenja, a bronzana statua venecijanskog umetnika Antonija Dal Zota postavljena je na postolje 1896. Statua dominira trgom, a iznad njega se uzdiže crkva Svetog Jurja.

U blizini su i Tartinijeva kuća, koja se prvi put pominje 1384. i jedna je od najstarijih u gradu, Opštinska palata, Loža i Benečanka. Prema Vikipediji, mletački i austrougarski uticaj učinio je da se spomenici bitno razlikuju od onih u unutrašnjosti Slovenije.

Crkva Svetog Jurja i zidine

Najveća i najvažnija crkva stoji na brdu iznad grada. Prva crkva na tom mestu podignuta je još u 12. veku. Sadašnja je građena od 1592. do 1614, u mletačkom renesansnom stilu, a fasada iz 1608. oslanja se na crkvene fasade Andree Paladija iz ranog 16. veka. Slobodnostojeći zvonik, verna kopija Zvonika Svetog Marka u Veneciji, dovršen je godinu dana kasnije, 1615, a unutrašnjost je završena i crkva posvećena 1637. Osmougaona barokna krstionica dodata je 1650.

Zbog nestabilnog tla grade se potporni zidovi još od 17. veka, a opšta obnova pokrenuta je 1990. Livada ispred portala nekad je bila groblje, a danas je mesto sa kog se vidi ceo Tršćanski zaliv, grad i obližnja primorska naselja.

Zidine koje opasuju grad građene su kao odbrana od osmanskih napada. Sačuvani su delovi iz različitih epoha, a posetiocima su zanimljivi.

Jezik i nacionalni sastav

Piran je dvojezičan. Krajem 19. i početkom 20. veka imao je više od 15.000 stanovnika, oko 80% ih je bilo italijanskog porekla, a oko 15% slovenačkog. Prema austrijskom popisu iz 1910, u užem gradu je bilo 7.379 stanovnika.

Posle Drugog svetskog rata grad je pripao Slobodnoj teritoriji Trsta, zoni B, pod jugoslovenskom upravom, a 1954. priključen je Jugoslaviji prema Londonskom memorandumu. Veliki deo stanovništva izabrao je da se iseli. Zato je 1956. u užem gradu bilo 3.574 stanovnika, većinom Slovenaca. Prema Vikipediji, do sredine 20. veka dominantan je bio italijanski, a posle iseljavanja zamenio ga je slovenački. Od 1991. Piran je u sastavu nezavisne Slovenije. Prema podacima za 2019, ima 3.733 stanovnika.

Klima i prevoz po obali

Prema Vikipediji, Piran ima vlažnu suptropsku klimu. Leti je toplo, zime su hladne i kišovite. Sneg je redak, u proseku tri dana godišnje, i skoro uvek samo u tragovima. Maksimalna temperatura dostiže 30 °C ili više 22 dana godišnje, a magla se javlja oko četiri dana godišnje, uglavnom zimi.

Jeftina autobuska linija povezuje Piran sa Koprom, Izolom, Portorožom, Sečovljem i Lucijom. Aerodrom je u blizini, kod Portoroža. Linije do ostalih primorskih mesta uglavnom saobraćaju samo tokom turističke sezone.

Kultura

Piranske obalske galerije su javna ustanova sa šest javnih galerija savremene umetnosti. Leti se u atrijumu franjevačkog manastira održavaju muzičke večeri. Opštinski praznik je 15. oktobar.

Put iz Srbije

Prema našim izmerenim rutama, od Beograda do Pirana je 646 km, oko 7 sati vožnje, a iz Novog Sada 632 km, oko 7 sati. Pravila za prelazak granice i boravak, od prijave boravka do gotovine, hrane, lekova i ljubimaca, ista su u celoj zemlji i opisana su u vodiču Putovanje u Sloveniju iz Srbije — put kroz Hrvatsku, granica, zdravstveni obrazac i klima.

Polazak iz Beograda je u 23:00, a iz Novog Sada u 22:00. Cenu prevoza iz Beograda do Pirana potvrđujemo pri rezervaciji. Cenu prevoza iz Novog Sada do Pirana potvrđujemo pri rezervaciji.

Šta još obići u blizini

Iz istih polazišta vozimo i do Kombi prevoz Beograd → Portorož, Kombi prevoz putnika Novi Sad → Izola i Kombi prevoz Beograd → Koper. Pregled obale nalazi se u vodiču Slovenačka obala — šest mesta, dva zvanična jezika, klima Primorja i dužina puta iz Srbije.

Sva obalska odredišta navedena su na stranici Minibus prevoz Beograd – Slovenačka obala, a za polazak iz Novog Sada pogledajte Prevoz putnika Novi Sad – Slovenačka obala. Pregled svih slovenačkih odredišta nalazi se na stranici Kombi prevoz za Sloveniju, a opšte informacije za celu zemlju u vodiču Putovanje u Sloveniju iz Srbije — put kroz Hrvatsku, granica, zdravstveni obrazac i klima.

Kombi do Pirana, od vrata do vrata

Dolazimo po vas na dogovorenu adresu i vozimo vas direktno do cilja — bez presedanja i bez čekanja na stanici. Vozimo svakog dana, u oba smera — i polazak iz Srbije i povratak nazad su garantovani i ne otkazuju se sa naše strane, bez obzira na broj putnika. Prevoz se plaća direktno vozaču — nije potrebna akontacija niti plaćanje unapred. Ponudu za ovaj grad nalazite na stranama Kombi prevoz Beograd → Piran i Kombi prevoz putnika Novi Sad → Piran.