Slovenačke Alpe — Julijske Alpe, prevoj Vršič, Karavanke i dužina puta do Kranjske Gore

Šta je u ovom regionu

Za ovaj deo zemlje u našoj ponudi je 1 odredište: Kranjska Gora. Za druga alpska jezera, Bled i Bohinj, pogledajte region Centralna Slovenija, jer su po našoj podeli tamo.

Prema Vikipediji, Kranjska Gora je mesto na severozapadu Slovenije, na reci Sava Dolinka, u Gornjskoj, blizu austrijske i italijanske granice. Sedište je opštine Kranjska Gora. Tromeđa Austrije, Italije i Slovenije nalazi se na planini Dreiländereck, koja se na slovenačkom zove Peč.

Gornjska je planinski severni deo nekadašnje Kranjske. Predeo čine planine Južnih krečnjačkih Alpa, pre svega Julijske Alpe i, na severnom obodu, Karavanke. Gornjska ima oko 300.000 stanovnika, to jest 14 odsto stanovništva Slovenije. Kranj je njen najveći grad, a među većim naseljima su Kamnik, Jesenice, Domžale i Škofja Loka. Većina stanovnika tradicionalno govori gornjskim narečjem, jednim od najraširenijih slovenačkih dijalekata.

Julijske Alpe

Julijske Alpe su prema Vikipediji planinski venac Južnih krečnjačkih Alpa koji se pruža od severoistoka Italije do Slovenije. Pokrivaju oko 4.400 kvadratnih kilometara, od čega 1.542 u Italiji, a nalaze se između doline Save i doline Kanala. Veliki deo je u Triglavskom nacionalnom parku.

Najviši vrhovi su Triglav sa 2.864 metra, Škrlatica sa 2.740, Mangart sa 2.679 i Jalovec sa 2.645. Na istočnom obodu su visoravni Pokljuka, Mežakla i Jelovica. Drugi po visini vrh venca, Jôf di Montasio sa 2.755 metara, nalazi se u Italiji.

Triglav je najviši vrh Slovenije, njen vodeći simbol i prikazan je na grbu i zastavi. Bio je i najviši vrh Jugoslavije. Prvi zabeleženi uspon izveden je 1778, na inicijativu Sigmunda Zoisa, a visina mu je prvi put izmerena 23. septembra 1808. Ime potiče od složenice sa značenjem tri glave, jer planina iz većeg dela Gornjske ima tri vrha.

Triglavski nacionalni park

Triglav je središte Triglavskog nacionalnog parka, jedinog nacionalnog parka u Sloveniji. Od planine se doline zrakasto spuštaju ka rekama Soči i Savi, koje teku ka Jadranskom i Crnom moru. U parku živi više od 700 vrsta životinja, a najviši vodopad je Boka, visok 106 metara.

Zaštita je počela 1924, kad je zakupljena dolina Triglavskih jezera od oko 14 kvadratnih kilometara. Trajna zaštita, na oko 20 kvadratnih kilometara, uvedena je 1961, a park je u sadašnjem obliku osnovan 1981.

Kranjska Gora kroz vekove

Kranjska Gora se prvi put pominje u pisanim izvorima 1326. Pretpostavlja se da su je u 11. veku naselili Sloveni iz Karantanije, a u 12. veku bila je feud grofova Ortenburških. Trgovački put ka Trbižu vodio je kroz mesto već u 14. veku. Grofovi Celjski su 1431. podigli zamak kod Trbiža, a Turci su napali mesto 1476.

Pruga do Kranjske Gore izgrađena je 1870. U Prvom svetskom ratu, 1916, ruski ratni zarobljenici podigli su drvenu kapelu iznad naselja u sećanje na drugove poginule u lavini pri gradnji puta preko Vršiča. Pored kapele je malo groblje, a svake godine se održava pomen.

Posle Drugog svetskog rata turizam se dalje razvijao: na Vitrancu zapadno od mesta žičare su podizane 1949, 1962, 1964. i 1965, a teretna žičara 1958.

Zimski sport i skakaonice u Planici

Kranjska Gora je najpoznatija kao zimsko skijaško središte. Prema Vikipediji, u mestu se održava trka Svetskog kupa u alpskom skijanju, poznata kao Vitranc kup, u slalomu i veleslalomu. Raspored takmičenja se menja, pa termin proverite pred sezonu.

U obližnjoj dolini Tamar nalazi se čuvena skakaonica Planica. Prema Vikipediji, dolina Planica se od pograničnog sela Rateče pruža prema jugu, a dalje prelazi u Tamar, popularno planinarsko odredište u Triglavskom nacionalnom parku. Prva skakaonica izgrađena je pre 1930, a veću, Bloudkovu velikanku, izgradio je 1933. Ivan Rožman, pa je objekat završen 1934. Prvi skok duži od 100 metara izveo je 1936. Sep Bradl. Skakaonica braće Gorišek, K185, izgrađena je 1969, a Svetsko nordijsko prvenstvo 2023. održano je u Planici.

Vršič: najviši prevoj u zemlji

Prevoj Vršič, visok 1.611 metara, najviši je u Sloveniji. Povezuje Gornjsku sa dolinom Trente u Primorju. Put se od Kranjske Gore penje do vrha prevoja i spušta u dolinu Soče kroz seriju od 50 serpentina.

Najvažnije za planiranje: gornji delovi puta zbog jakog snega neprohodni su veći deo zime. Zato zimi ne treba računati na Vršič kao vezu između Gornjske i doline Soče.

Put se zove Ruska cesta jer su ga 1915–1917. gradili ruski ratni zarobljenici, a austrougarska vojska ga je uredila za snabdevanje Sočanskog fronta. Na severnoj strani, na oko 1.200 metara, stoji ruska pravoslavna kapela koju su podigli zarobljenici. Od 1918. do Drugog svetskog rata prevoj je bio granica Italije i Jugoslavije.

Prevoj je i polazna tačka za izlete na okolne vrhove, među njima Veliku Mojstrovku, Prisojnik i Razor, a u blizini je više planinarskih domova.

Dolina Save Dolinke: Mojstrana i Gozd–Martuljek

Sava Dolinka je izvorišni krak Save, dug 45 kilometara. Počinje kao potok Nadiža u Planici, na 1.222 metra, ubrzo odlazi pod zemlju i posle pet kilometara izbija u Zelencima kod Kranjske Gore. Teče kroz Kranjsku Goru, Gozd–Martuljek i Jesenice, između Bleda i Brega i pored Lesca, a kod Radovljice se spaja sa Savom Bohinjkom.

Mojstrana leži na 641 metar nadmorske visine, ispod glavnog puta od Jesenica do Kranjske Gore. Ledničkom dolinom Vrata, pored vodopada Peričnik, stiže se do severne strane Triglava. Odavde počinju i putevi ka dolinama Radovna, Krma i Kot. U Mojstrani radi od 7. avgusta 2010. Slovenački alpinistički muzej.

Gozd–Martuljek je prema Vikipediji popularna polazna tačka za planinarenje, naročito poznata po pogledu na planinu Špik. Naselje je postalo dostupnije kad je 1870. izgrađena pruga Jesenice–Trbiž, koja je napuštena 1966.

Karavanke i granica sa Austrijom

Karavanke su planinski venac na granici Slovenije, na jugu, i Austrije, na severu. Dugi su 120 kilometara, pa su jedan od najdužih venaca u Evropi. Kroz njih prolaze važni trgovački putevi, a prevoji Korensko sedlo, Ljubelj i Jezersko koriste se još od praistorije.

Austrijski autoput A11 vodi od Villacha do karavanskog autoputskog tunela, koji prolazi kroz Zapadne Karavanke i kod Jesenica se povezuje sa slovenačkim autoputem A2. Paralelno je železnički tunel. Prema Vikipediji, od ulaska Slovenije u Šengen 2007. dozvoljeno je slobodno kretanje ljudi i robe preko Karavanki.

Prema spisku privremenih kontrola Evropske komisije od 5. oktobra 2026, Austrija ima kontrole na kopnenim granicama sa Slovenijom od 16. septembra 2026. do 15. marta 2027. To znači da bi izlet iz Kranjske Gore u Austriju zimi mogao da uključi proveru isprava, pa pasoš treba imati pri ruci.

Odakle imena

Imena na ovom putu imaju dugu istoriju. Prema Vikipediji, Julijske Alpe su se u antici zvale Alpes Iuliae, po Juliju Cezaru, možda zbog puta koji je izgradio Cezar, a dovršio Avgust. Ime Karavanki verovatno potiče od keltske reči karv, što znači jelen.

Reč vršič znači mali vrh. Prevoju je to ime primenjeno tek 1911, a ranije se odnosilo na obližnji vrh Vršič, visok 1.738 metara. Prema jednom istraživaču, Triglav se prvi put pominje 1452. kao Terglau, ali je taj izvor izgubljen, a sledeće poznato pominjanje je iz 1573. Valvasor ga je u drugoj polovini 17. veka zvao Krma, što je danas ime jedne alpske doline.

Koslerova karta slovenačkih zemalja, dovršena 1852. i objavljena u Beču 1861, prva je na kojoj je ime napisano kao Triglav.

Karavanke kroz istoriju

U rimsko doba Karavanke su predstavljale južnu granicu provincije Norik, a kasnije i slovenačke kneževine Karantanije. Od prve polovine 11. veka činile su granicu između vojvodstva Koruške i Kranjske krajine. Koruški plebiscit oktobra 1920. odredio je da je greben granica između Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca i Austrije. Posle Drugog svetskog rata ostale su granica Jugoslavije i Austrije, a od 1991. Slovenije i Austrije.

Crkva i Radovljica na putu

Grofovi Ortenburški su u 14. veku osnovali u Kranjskoj Gori crkvu posvećenu Bogorodici. Današnja crkva Uznesenja Marijinog kasnogotička je i čuva dve skulpture iz druge polovine 15. veka i slike Leopolda Lajera.

Prema Vikipediji, Radovljica leži oko šest kilometara od Bledskog jezera, na ušću Sava Dolinke i Save Bohinjke, na južnom podnožju Karavanki. Stanica je na pruzi Trbiž–Ljubljana. Naselje se prvi put pominje 1296, a tržišna prava dobilo je 1333. U 14. veku pripadalo je grofovima Ortenburškim, 1418. nasledili su ga grofovi Celjski, a posle smrti grofa Ulriha II 1456. pripalo je Habzburzima. U Radovljici je Čebelarski muzej, posvećen istoriji pčelarstva u Sloveniji i kranjskoj pčeli.

Soča s druge strane prevoja

Reka Soča izvire u dolini Trente u Julijskim Alpima, na 876 metara. Duga je 138 kilometara, od čega 96 teče kroz Sloveniju, a 43 kroz Italiju. Protiče pored Bovca, Kobarida, Tolmina, Kanala ob Soči i Nove Gorice, a uliva se u Jadransko more kod Monfalkonea.

Zbog smaragdno zelene vode zove se Smaragdna lepotica. U Prvom svetskom ratu bila je poprište bitaka, među njima i bitke kod Kobarida u oktobru i novembru 1917. Do doline Soče iz Kranjske Gore vodi upravo put preko Vršiča.

Klima: sneg i vetar u Alpima

Prema Vikipediji, u slovenačkim Alpima su zimi česti snegovi, a padavine su obilne i dalje od obale. U nekim zapadnim krajevima padne preko 3.500 milimetara godišnje. Visoko iznad granice šume vladaju subpolarna klima i tundra, a u planinama na severu kontinentalna klima sa hladnim zimama.

Fen je tipičan za alpske krajeve na severu zemlje. Slovenija nije vetrovita jer leži u zavetrini Alpa, a lokalni vetrovi zavise od reljefa i imaju dnevni ritam.

Dužina puta od Beograda i Novog Sada

Svaka dužina je izmerena posebno za tu rutu, a vremena vožnje su okvirna i bez zadržavanja na granici.

Za Bled i Bohinj navodimo dužinu radi poređenja. Za pojedinačno odredište pogledajte stranice ruta, na primer Prevoz putnika Beograd – Kranjska Gora ili Kombi prevoz Novi Sad → Kranjska Gora, a za ceo region Kombi prevoz Beograd → Slovenačke Alpe.

Pre polaska

Pravila za prelazak granice i boravak, od prijave boravka do gotovine, hrane, lekova i ljubimaca, ista su u celoj zemlji i opisana su u vodiču Putovanje u Sloveniju iz Srbije — put kroz Hrvatsku, granica, zdravstveni obrazac i klima. Ovde ostaje samo ono što je specifično za Alpe: zimski uslovi, prevoji i blizina Austrije. Ruta do Alpa ide kroz Hrvatsku do prelaza Bregana–Obrežje i dalje autoputem A2.

Vodič o Kranjskoj Gori

Skijalište, takmičenja, Planica i istorija mesta obrađeni su u vodiču Kranjska Gora — skijalište otvoreno 1948, Vitranc kup od 1961 i skakaonice u Planici, a susedna jezera u vodičima Bled — jezero sa ostrvom i crkvom, bledski zamak i klisura Vintgar u blizini i Bohinj — kotlina u Julijskim Alpima, jezero, slap Savica i Bohinjska železnica. Zimska pravila za vozila i skijališta opisuje vodič Zima u Sloveniji — obavezna zimska oprema od 15. novembra, skijališta i šta sneg znači za put, a letnje uslove vodič Leto u Sloveniji — juli i avgust u brojkama, more, Bled i Bohinj i letnja pravila za parking i planine.

Putovanje kombijem od vrata do vrata

Dolazimo po vas na dogovorenu adresu i vozimo vas direktno do cilja — bez presedanja i bez čekanja na stanici. Vozimo svakog dana, u oba smera — i polazak iz Srbije i povratak nazad su garantovani i ne otkazuju se sa naše strane, bez obzira na broj putnika. Svako sedište u kombiju ima klimu, tako da je vožnja prijatna bez obzira na doba godine. Wi-Fi je dostupan u svakom vozilu. Svako sedište u kombiju ima sigurnosni pojas. Prevoz se plaća direktno vozaču — nije potrebna akontacija niti plaćanje unapred. Polazak iz Beograda je u 23:00, a iz Novog Sada u 22:00.