Labin — grad uglja i prva antifašistička pobuna, sa starim gradom iznad Rabca

Gde je Labin

Labin je grad u zapadnoj Hrvatskoj, u Istarskoj županiji. Opština ima 10.424 stanovnika prema popisu iz 2021. godine, od čega 5.806 u urbanom naselju. Obuhvata i manja mesta Rabac i Vinež, uz niz sela. Gradsko područje čini 17 naselja.

Urbani deo Labina udaljen je 2 km vazdušnom linijom od mora i 3 km od turističkog naselja Rabac. Na brežuljku je smešten stari grad. Drugi deo grada, ispod njega, zove se Podlabin i prvobitno je nastao kao rudarsko naselje tridesetih godina 20. veka.

Od Liburna do Venecije

Labin je razvijen na mestu rimskog naselja Albona. Osnovali su ga Liburni, a Rimljani su ga kolonizovali 177. godine pre nove ere. U 5. veku osvajali su ga Ostrogoti, Vizantija i Langobardi, a 788. došao je pod vlast Franaka. Godine 1208. pripao je Oglejskoj patrijaršiji, od 1295. bio je pod vlašću pazinskih grofova, a od 1381. pod oglejskom patrijaršijom. Od 1420. do 1797. grad je pripadao Veneciji, zatim Austriji do 1918, kada je pripao Italiji. Posle 1947. ušao je u sastav Jugoslavije.

Grad uglja

Rudarstvo je više od 400 godina bilo okosnica privrede Labina i okoline. Labin je bio središte najvećeg ugljenokopnog basena u Hrvatskoj, sa četiri rudnika u vreme najveće proizvodnje. Najveća proizvodnja u istarskim ugljenokopima ostvarena je 1942. godine, kada je sa 10.470 radnika iskopano 1.158.000 tona uglja. Rudnik u Labinu zatvoren je krajem osamdesetih godina 20. veka, a u Tupljaku je potpuno ugašen 1999. Posle zatvaranja rudnika termoelektrana na ugalj u obližnjem Plominu uvozi ugalj. Grad se okrenuo malim i srednjim preduzećima i poslovnim zonama, među kojima je zona u Vinežu.

Labinska republika

Rudari su Labinsku republiku proglasili 7. marta 1921. godine, a italijanske vlasti su štrajk silom ugušile 8. aprila iste godine. Povod su bili nasilje fašista nad radničkim organizacijama u Trstu i odluka vlasnika rudnika da ne isplati bonus za februar 1921, jer su rudari uzeli slobodan dan za Sveću. Na čelu odbora rudara bio je Đovani Pipan, kog je poslala Italijanska socijalistička partija, uz Đakoma Macilisa i Đulija Zustoviča iz Labina. Hiljadu vojnika opkolilo je rudnik i slomilo otpor rudara. Optuženo je 52 rudara, ali su na kraju oslobođeni. Događaj se smatra prvim antifašističkim ustankom na svetu.

Poznate ličnosti i jezik

U Labinu je rođen Matija Vlačić Ilirik, luteranski reformator (1520–1575), a u njegovoj nekadašnjoj kući postoji mala izložba. Zbog protivreformacije veći deo života proveo je u izgnanstvu u Nemačkoj. Rođen je ovde i Josip Belušić, koji je 1888. konstruisao prvi električni brzinomer.

Labinjonska čakavica, jedan od najstarijih istarskih govora, 2019. godine rešenjem Ministarstva kulture zaštićena je kao nematerijalno kulturno dobro Hrvatske.

Klima

Klima je mediteranska, sa prosečnom zimskom temperaturom od 6 °C i letnjom od 24 °C. Od 1993. do 2006. najviša temperatura na lokalnoj stanici bila je 36,2 °C, 4. avgusta 1994, a najniža −10,5 °C, 26. januara 2000.

Veze

Kroz Labin prolazi državni put koji spaja Rijeku i Pulu. Najbliži aerodrom je u Puli, na 40 km. Najbliže trajektno pristanište je Brestova, sa linijama prema ostrvu Cresu.

Parking u Labinu

Prema zvaničnoj stranici Grada Labina, organizaciju, naplatu i kontrolu parkiranja vodi preduzeće Labin 2000. U samom Labinu parkirališta sa naplatom nalaze se na Trgu labinskih rudara, Titovom trgu, u Ulici Paolo Sfeci i na starom gradu. Zona 1 (crvena) obuhvata Titov trg i Ulicu Paolo Sfeci, a zona 3 (plava) Trg labinskih rudara i otvoreno parkiralište Stari Grad.

U staroj gradskoj jezgri postoje zatvorena parkirališta Šetalište San Marco i Fortica, koja čine zonu Starogradska jezgra. Visinu cene i vreme naplate određuje upravitelj parkirališta uz saglasnost gradskog veća, pa aktuelni cenovnik proverite kod preduzeća Labin 2000. Parkirališta u Rabcu opisana su u vodiču za to mesto.

Put iz Srbije

Prema našim izmerenim rutama, od Beograda do Labina je 611 km, oko 7 sati vožnje, a iz Novog Sada 595 km, oko 7 sati. Po zvaničnoj statistici, mesec sa najviše noćenja u Istarskoj županiji bio je avgust, 8,0 miliona noćenja, a sa najmanje januar, 130 hiljada noćenja. Šire o sezoni čitajte u vodiču Kada je gužva u Hrvatskoj — noćenja turista po mesecima u 2025. godini. Pregled ostalih istarskih mesta nalazi se u vodiču Istra — klima po mesecima, sezona gužve i dužina puta do mesta na poluostrvu.

Polazak iz Beograda je u 23:00, a iz Novog Sada u 22:00. Prevoz iz Beograda do Labina košta 85 € u jednom smeru i 160 € povratno. Cenu prevoza iz Novog Sada do Labina potvrđujemo pri rezervaciji.

Šta još obići u blizini

Putovanje se lako povezuje sa susednim mestima: iz istih polazišta vozimo i do Prevoz putnika Beograd – Rabac, Kombi prevoz Novi Sad → Pazin i Kombi prevoz Beograd → Pula. Vodiči o tim mestima su Rabac — nekadašnje ribarsko selo i letovalište na istočnoj obali Istre, Pazin — srednjovekovni zamak, Pazinska jama i sedište Istarske županije i Pula — rimski grad, austrijska ratna luka i najveći grad Istre.

Sva odredišta u okolini Labina navedena su na stranici Kombi prevoz Beograd → Istra, a za polazak iz Novog Sada pogledajte Kombi prevoz Novi Sad → Istra. Pregled svih hrvatskih odredišta nalazi se na stranici Kombi prevoz za Hrvatsku, a opšte informacije za celu zemlju u vodiču Putovanje u Hrvatsku iz Srbije — dokumenta, granica i šta sme da se prenese.

Kombi od vrata do vrata do Labina

Dolazimo po vas na dogovorenu adresu i vozimo vas direktno do cilja — bez presedanja i bez čekanja na stanici. Vozimo svakog dana, u oba smera — i polazak iz Srbije i povratak nazad su garantovani i ne otkazuju se sa naše strane, bez obzira na broj putnika. Prevoz se plaća direktno vozaču — nije potrebna akontacija niti plaćanje unapred. Ponudu za ovaj grad nalazite na stranama Minibus prevoz Beograd – Labin i Prevoz putnika Novi Sad – Labin.